In het licht van de nieuwe Schijf van Vijf en EAT-Lancet 2.0 roept Wissel ‘ns Wat! Nederland op om vaker plantaardig te variëren met de melk, yoghurt en kaas.
Amsterdam, 10 september 2026 – Nederlanders zetten steeds vaker een stap richting een duurzamer eetpatroon, maar één categorie blijft opvallend achter: zuivel. Waar meer dan de helft van de Nederlanders (52%) weleens bewust kiest voor een plantaardig alternatief voor vlees, doet slechts 29% dat voor zuivel.¹ Dit terwijl zowel de nieuwe Schijf van Vijf als EAT-Lancet 2.0 een voedingspatroon adviseren waarin plantaardige producten een grotere rol spelen, óók voor de zuivelcategorie.
Nederland blijft een zuivelland
Zuivel is diep verankerd in ons dagelijkse eetpatroon. Uit het onderzoek van Norstat blijkt dat 49% van de Nederlanders dagelijks zuivel gebruikt, terwijl nog eens 17% dit vijf tot zes dagen per week doet. Daarmee consumeert twee derde van de Nederlanders (66%) minstens vijf dagen per week zuivel.¹
Tegelijkertijd laat de meest recente Voedselconsumptiepeiling (2019-2021) zien dat volwassenen gemiddeld zo’n 33 tot 37 gram kaas per dag aten, terwijl de vernieuwde Schijf van Vijf voor volwassenen tot 50 jaar 20 gram per dag als richtlijn geeft.² De nieuwe Schijf van Vijf adviseert bovendien om binnen de aanbevolen hoeveelheid zuivel en zuivelalternatieven dagelijks ook voor een verrijkt plantaardig alternatief te kiezen.³
Ook het Planetary Health Diet van EAT-Lancet – een wetenschappelijk onderbouwd voedingspatroon voor de gezondheid van mens én planeet – zet plantaardige voeding centraal en biedt ruimte voor bescheiden hoeveelheden dierlijke producten. Voor zuivel hanteert het een referentiewaarde van 250 gram per dag.⁴
Gezondheid én klimaat: ruimte om vaker te wisselen
Dat betekent niet dat zuivel helemaal van het menu hoeft. Melk en andere zuivelproducten leveren belangrijke voedingsstoffen, waaronder eiwit, calcium en vitamine B2 en B12.³ Wel heeft zuivel een relatief grote impact op het milieu. Volgens de Gezondheidsraad is de gemiddelde Nederlandse zuivelconsumptie verantwoordelijk voor 0,55 kilogram CO₂-equivalenten per persoon per dag. Omgerekend is dat ruim 200 kilogram per jaar. Daarmee is zuivel verantwoordelijk voor 14,9% van de broeikasgasuitstoot van het gemiddelde Nederlandse voedingspatroon.⁵
De vernieuwde Schijf van Vijf brengt gezondheid en duurzaamheid daarom nadrukkelijk samen. Voor volwassenen tot 50 jaar, wordt binnen de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zuivel en zuivelalternatieven bijvoorbeeld gerekend met 200 milliliter zuivel en 200 milliliter verrijkte sojadrink of -gurt. Ook werd de aanbevolen hoeveelheid kaas voor deze groep teruggebracht van 40 naar 20 gram per dag.³
Juist daar ziet Wissel ‘ns Wat! ruimte voor verandering. Niet door zuivel volledig te schrappen, maar door vaker te wisselen en de consumptie meer in lijn te brengen met de huidige gezondheids- en duurzaamheidsadviezen. Wie plantaardige alternatieven kiest, kan volgens het Voedingscentrum het beste kiezen voor varianten met voldoende eiwit en toegevoegd calcium, vitamine B2 en vitamine B12.³
Plantaardige zuivel blijft klein, maar enkele categorieën groeien
De ambitie om meer plantaardig te eten is er, maar de praktijk blijft achter. Nederland heeft als doel dat in 2030 de helft van de nationale eiwitconsumptie plantaardig is. Het plantaardige aandeel bleef de afgelopen twee jaar echter steken op 39%. Tegelijkertijd groeide in 2025 het voornemen van Nederlandse consumenten om vaker onder andere plantaardige zuivel te eten.⁶
Ook recente supermarktdata laten een gemengd beeld zien. Tussen 2024 en 2025 steeg de omzet van plantaardige melk en drinks met 4%. Het verkochte volume van plantaardige kaas (+3,6%) en plantaardige room (+5,1%) nam eveneens toe. Plantaardige yoghurt liet daarentegen een daling van 2,9% in volume zien.⁶
Plantaardig blijft tegelijkertijd een relatief klein deel van de melkmarkt: in 2025 was bijna 9% van alle in Nederland verkochte melk plantaardig.⁶ De combinatie van een groeiende intentie om vaker plantaardig te kiezen en een marktaandeel dat nog relatief klein is, laat zien dat er nog volop ruimte ligt om de stap van intentie naar daadwerkelijk gedrag te verkleinen.
Nieuwe routines beginnen in september
Wissel ‘ns Wat! ziet de zuivelcategorie als een kans om met kleine, haalbare wissels verschil te maken. Daarom staat de landelijke campagne in september in het teken van de zuivelwissel. Met praktische tips en recepten wil Wissel ‘ns Wat! Nederlanders inspireren om vaker te kiezen voor een plantaardig alternatief voor melk, yoghurt, room of kaas.
De campagne haakt daarbij bewust aan op het moment waarop veel Nederlanders na de zomervakantie terugkeren naar hun school- en werkritme. Juist alledaagse momenten als ontbijt en koffie bieden daarbij kansen om eens iets anders te proberen. Want van de Nederlanders die weleens kiezen voor een plantaardig zuivelalternatief, doet 51% dit bij het ontbijt, 47% in de koffie en 35% bij het avondeten.¹
Isabel Boerdam, campagneleider van Wissel ‘ns Wat!: “Bewust vlees wisselen begint steeds normaler te worden. De zuivelwissel is voor veel mensen nog minder vanzelfsprekend, terwijl juist daar veel winst te behalen is. Je hoeft niet volledig over te stappen; iedere kleine wissel helpt. Een andere melk in je cappuccino of een plantaardige yoghurt bij het ontbijt is voor veel mensen een eenvoudige eerste stap.”
Wissel ‘ns Wat! wordt mede mogelijk gemaakt door partners: Albert Heijn, Alpro, Amsterdam UMC, Appèl, Beyond Meat, BioToday, Bonduelle, Compass Group, De Nederlandse Vegetariërsbond, De Vegetarische Slager, Dr. Oetker, Gemeente Amsterdam, Global Media & Entertainment, HAK, Holie Pizza, JCDecaux, Jumbo, Kips, Lidl, Leiden UMC, PLUS, Smaakt, So Vegan So Fine, SPAR, Stichting Goeie Grutten, Transitiecoalitie Voedsel, Triodos Foundation, Turing Foundation, Valle del Sole, Vivera, Zorgboodschap
Kijk hier voor meer inspiratie.
Bronnen
1. Norstat (2026). Representatief consumentenonderzoek onder 1.008 Nederlanders, uitgevoerd in opdracht van Wissel ‘ns Wat!
2. RIVM, Voedselconsumptiepeiling 2019–2021
3. Voedingscentrum, Schijf van Vijf 2026
4. EAT-Lancet Commission (2025), The EAT-Lancet Commission on Healthy, Sustainable, and Just Food Systems – Planetary Health Diet.
5. Gezondheidsraad (2025), Milieu-impact van voedsel: eiwitbronnen en voedingspatronen. Achtergronddocument bij Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025.
6. Good Food Institute Europe (2026), Wat plantaardige omzetcijfers zeggen over de eiwitdoelstelling van Nederland.
— EINDE PERSBERICHT —
Contact voor pers
Voor meer informatie, interviewaanvragen of beeldmateriaal neem contact op met Sterre van der Waard via sterre@wisselnswat.nl of kijk in onze Newsroom voor het laatste nieuws over de eiwittransitie in Nederland.
Over Wissel ‘ns Wat!
Wissel ‘ns Wat! is de opvolger van de ‘Nationale Week Zonder Vlees’ en het initiatief van Stichting Week Zonder Vlees, onderdeel van De Nederlandse Vegetariërsbond (NVB). Een vereniging die zich al sinds 1894 inzet voor de promotie van de vegetarische keuken, o.a. met de uitgave van het bekende V-label. Zo geeft de NVB de stichting een sterk financieel en organisatorisch fundament voor het duurzaam en jaarrond beïnvloeden van de Nederlandse eiwittransitie. De landelijke Wissel ‘ns Wat!-campagne is ontwikkeld in samenwerking met reclamebureau Havas Lemz, en wordt mede-uitgevoerd door Schuttelaar & Partners. De campagne is gestoeld op doelgroeponderzoek door Volksportret en gedragswetenschap door gedragsbureau Duwtje om zo ‘het beweegbare midden’ daadwerkelijk in beweging te krijgen op weg naar meer plantaardig eten.